De start-up en downs van 2016

Frank: Ze kwam ver, maar de ambitie van Neelie Kroes om StartupDelta na anderhalf jaar op te heffen bleek iets te prematuur. Gelukkig nam Prins Constantijn haar plaats in. Start-ups kregen ‘royal approval’ en mijn Twitter-account werd overspoeld met foto’s van de vlotte prins met ondernemers. Constantijn opent deuren naar de top van het bedrijfsleven: chapeau! Minstens zo blij werd ik van PvdA-coryfee Willem Vermeend als fintech-ambassadeur. Vermeend is sowieso een toffe peer, maar ik vind het vooral belangrijk dat er aandacht wordt gegeven aan veelbelovende technologieën. Wat mij betreft worden er meer ambassadeurs benoemd voor radicaal nieuwe technologieën: om regelgeving, markt en start-ups op elkaar af te stemmen! Ik denk aan nanotech, biotech, robotica of duurzaamheid.

ERVARING EN KENNIS

Slinger: 2016 bleek het jaar van intrapreneurship, de corporate start-up. Plots moet elk bedrijf op een businessmodel-cursus, een eigen incubator en een ideeënbus 2.0. Dat werkt. Nieuwe werknemers gaan naar oude bedrijven vanwege het ‘innovatieve klimaat’ en de ‘slagkracht van de grote partijen bij het realiseren van nieuwe ideeën’. KPN, de grote consultants en zelfs de overheid weten met slimme interne innovatieprogramma’s de knapste koppen binnen te halen en te houden. Laten we ze kritisch in het oog houden. Komt de volgende Tesla niet van een zolderkamer maar uit een kantorenpark?

Neutraal

POPULISME EN DE KLOOF

Frank: Het Oekraïne-referendum, de Brexit en Trump. 2016 was een voorlopig hoogtepunt voor het populisme. Innovatief ondernemerschap staat niet hoog op populistische prioriteitenlijstjes. Start-ups zijn immers een hobby van de verfoeide hoogopgeleide elite. Lager opgeleiden verliezen hun baan en zekerheden. Ik was deze zomer in San Francisco, waar op een steenworp afstand van het chique Union Square de straten vol liggen met zwervers. Wie kan in deze stad nog een woning betalen? Ook in Amsterdam en Utrecht worden huizen onbetaalbaar. Ik verwacht niet dat Trump of Wilders deze problemen oplossen, maar het populisme laat wel zien dat een start-up-economie niet alleen voor hoogopgeleide programmeurs en consultants moet zijn.

SCALE-UP-BELEID?

 Chris: Met het doorgeven van het StartupDelta-stokje aan Constantijn kwam er meer aandacht voor scale-ups. Deze kleine groep snelle groeiers — of Gazellen zoals ze in deze krant vaak genoemd worden — levert namelijk een disproportioneel groot aantal banen op. Geweldig. Het probleem is alleen dat er geen specifiek beleid op te ontwikkelen is. Het is namelijk op voorhand niet te zeggen welke bedrijven scale-ups worden. Bovendien is de kans dat een scale-up het volgende jaar weer met 20% groeit net zo groot als de kans dat een willekeurig bedrijf diezelfde groei ziet. Uiteraard hebben bedrijven voldoende kapitaal nodig, goed opgeleide mensen, ondernemersvaardigheden en nieuwe kennis om mee te innoveren. Het is goed om ervoor te zorgen dat dit soort zaken op orde zijn, maar dat inzicht is niet nieuw.

PIONIERS UP AND DOWN

 Slinger: Voor start-ups is nu toch echt wel sprake van het einde van het begin. Over het einde van de start-up-hype mogen we nog niet spreken. Wat we wel zien is dat de pioniers van de hype ongekende proporties hebben aangenomen en bij bosjes worden opgekocht en samengevoegd. Wat te denken van LinkedIn, dat dit jaar is overgenomen door Microsoft. Ik weet nog goed dat ik dacht: ‘eindelijk een sociaal netwerk met echte waarde.’ Zo dacht Microsoft er ook over, voor $26 mrd. En dan Yahoo: jarenlang het lievelingetje van Silicon Valley, maar door de jaren steeds minder innovatief en steeds meer een portfolio van half bekende, gedateerde producten. De grote verliezer in dit rijtje? Twitter lijkt maar geen winstgevend model te kunnen vinden en niet goed aan te kunnen sluiten bij de gevestigde orde. Wellicht zijn 140 karakters toch onvoldoende om te zeggen wat je w…

Negatief

DE WET WERK EN ZEKERHEID

Frank: 2016 liet zien dat vaste banen vaster worden en flexibele banen nog flexibeler. De Wet Werk en Zekerheid van — inmiddels PvdA-lijstrekker — minister Asscher bleek een blok aan het been van ambitieuze start-ups. Zij kunnen zich geen transitievergoedingen veroorloven, of werknemers in vaste dienst nemen in onzekere tijden. Het is nu voor hoogopgeleid talent nog aantrekkelijker geworden om een vaste baan te nemen bij een multinational dan om te gaan werken bij een start-up. We hebben juist dit talent nodig om van innovatieve start-ups een succes te maken. Gelukkig willen veel politieke partijen de wet radicaal aanpassen. D66 wil zelfs alle banen vast maken. Een interessant idee, maar de vraag is dan: hoe vast is vast? En natuurlijk: wat doet Asscher?

CONCURRENTIE TUSSEN REGIO’S

Chris: Ik ergerde mij in 2016 aan de concurrentie tussen regio’s. Start-ups in de creatieve industrie moeten bijvoorbeeld allemaal naar Amsterdam, en start-ups in Life Sciences naar Leiden — of was het andersom? Regionale ontwikkelingsmaatschappijen doen gretig mee. Ze investeren in je, mits je je start-up vestigt in het betreffende landsdeel. Zo sprak ik een start-up die daarom al verschillende malen verhuisd was: vanuit de Randstad via Brabant naar Gelderland. Dit moeten we niet willen. Geld is aanlokkelijk, maar waar start-ups echt bij gebaat zijn, is een goed netwerk. Naast de kosten van het verhuizen, hindert deze concurrentie dus ook de opbouw van zulke netwerken.

WEG MET LIFESTYLE-ONDERNEMER

Slinger: De lifestyle-ondernemer mist nooit een hackathon, heeft altijd vier pitchdecks paraat en heeft louter disruptieve ideeën. Hij — het zijn vaak mannen — ontkurkt bij elke Series A-funding de champagne, zelfs als hij niet is uitgenodigd. Hij prikt graag een vorkje mee, want hij heeft even een negatieve cashflow, maar de boot met geld kan ieder moment aankomen. Maar als je naar de agenda van deze superondernemer kijkt, dan zie je de waarheid: hij doet de hele dag niets om zijn start-up op te bouwen en wil pas zijn nek uitsteken als er een miljoen vreemd geld op tafel ligt. Nee, ondernemend Nederland. Dit noemen we een charlatan. Weg met de lifestyle-ondernemer!

Voor 2017: geef ze de ruimte

In 2017 zullen start-ups een nog belangrijkere rol gaan spelen bij innovatie. We verwachten veel van augmented reality (denk aan Pokémon Go!), de deeleconomie (SnappCar), kunstmatige intelligentie, drones en lokale energiecollectieven.

Onze vraag aan de overheid: geef ondernemers de ruimte! Laat ze experimenteren met nieuwe technologie, zoals zelfrijdende auto’s. Verruim, indien nodig, tijdelijk de regelgeving. En corporate Nederland: omarm start-ups als innovatiemachine, maar knuffel ze niet dood. Nieuwe technologie en nieuwe businessmodellen liggen nu nog vaak buiten de eigen competenties, maar start-ups kunnen helpen! Ten slotte onze oproep aan start-ups: shockeer, innoveer, verstoor, inspireer en maak deze wereld nog beter!

Posted in Media.