Utopie voor duurzame start-ups

Op het recente Betweter Festival in Utrecht vroeg geesteswetenschapper Dan Hassler-Foret zich hardop af of we ons nog wel een alternatieve samenleving kunnen voorstellen. Sinds het einde van de Koude Oorlog wordt het kapitalisme, tegenwoordig in de vorm van het neoliberalisme, volgens hem nauwelijks nog uitgedaagd door alternatieve systemen.

Toch is hier wel behoefte aan is. De grote uitdagingen van deze tijd, zoals het klimaatprobleem, vragen om verregaande aanpassingen van regels en gewoonten, en waarschijnlijk om een compleet andere inrichting van onze samenleving. Daarvoor moeten we niet te veel vastgeroest blijven in de huidige manier van denken over de inrichting van de maatschappij.

Voor verandering kijken we vaak naar innovatieve start-ups. Zij laten zich niet beperken door dat wat er op dit moment normaal is. Neem bijvoorbeeld MUD Jeans, dat spijkerbroeken uitleent aan haar klanten, in plaats van verkopen, en bij inname de broeken volgens de uitgangspunten van cradle-to-cradle recyclet. Of denk aan de mensen die onafhankelijk willen zijn van centrale elektriciteitsvoorzieningen en een lokale, duurzame energiecoöperatie opzetten. Met dit soort initiatieven stellen ze de norm ter discussie en maken ze de weg vrij voor anderen.

Ik geloof sterk in het vermogen van start-ups om zo bij te dragen aan het oplossen van maatschappelijke problemen. Maar de aanpassing van de samenleving verloopt traag. De richting is ook niet altijd duidelijk. Dit heeft alles te maken met de onzekerheid over de gevolgen van verandering.

Op zo´n moment helpt het om te praten over fundamenteel alternatieve manieren om de samenleving in te richten: hoe zien die eruit en wat zijn de voor- en nadelen? Hoe zou een utopie voor duurzame start-ups er bijvoorbeeld uitzien?

Mogelijk omvat dit een ultiem de-vervuiler-betaalt-principe via een hoge prijs op CO2 en grondstoffen. Maar misschien ook wel een parallelle duurzaamheidsmunt voor het kopen en verkopen van 100% duurzame producten. Of één dag per week beschikbaar stellen voor iedereen om met duurzame innovaties bezig te zijn.

Om dit soort alternatieve systemen uit te werken en te discussiëren over de gevolgen moeten we natuurlijk veel verder gaan. Geesteswetenschapper Dan Hassler-Foret refereerde in Utrecht aan de creatieve industrie waaruit inspiratie geput kan worden. Ik kijk uit naar de eerste serie op Netflix die zich afspeelt in een utopie voor duurzame start-ups.

Posted in Media.